Ngày 14/2, đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam; lãnh đạo Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM; lãnh đạo Tỉnh ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bến Tre đã dâng hương, dâng hoa lên khu mộ Kiến trúc sư (KTS) Huỳnh Tấn Phát (tại Nghĩa trang Thành phố), nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh của ông (15/2/1913 - 15/2/2023).
Tham gia đoàn, có ông Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM; ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Đỗ Văn Chiến, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Huỳnh Đảm, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Phan Văn Mãi, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.HCM; ông Lê Đức Thọ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre; GS.TS Lê Văn Lợi, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; bà Nguyễn Thị Lệ, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM; ông Phan Nguyễn Như Khuê, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM; các đại biểu nhân sĩ, trí thức, tôn giáo, dân tộc…
Tại Nghĩa trang thành phố, các đại biểu đã dành phút mặc niệm và dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ anh linh các anh hùng liệt sĩ. Tiếp đó, đoàn dâng hương, dâng hoa và dành phút mặc niệm KTS.Huỳnh Tấn Phát - một nhà trí thức yêu nước, có uy tín lớn, một lãnh đạo luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân, là tấm gương tiêu biểu cho đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế.
KTS.Huỳnh Tấn Phát sinh ngày 15.2.1913 tại làng Tân Hưng, quận An Hóa, tỉnh Mỹ Tho (nay là ấp Tân Hưng, xã Châu Hưng, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre) trong một gia đình địa chủ phá sản. Được gia đình cho ăn học, với tư chất thông minh, ông lần lượt tốt nghiệp bậc tiểu học, bậc trung học tại trường dòng Laxan Tabe Mỹ Tho, trường Trung học Mỹ Tho, trường Trung học Pétrus Ký (nay là trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Quận 5 - TP.HCM).
Thực hiện chủ trương của Đảng về việc thành lập Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (MTDTGPMNVN), ông đã tổ chức vận động các nhân sĩ, trí thức có uy tín bí mật ra vùng giải phóng tham gia mặt trận; là người có đóng góp lớn vào việc tổ chức thành công Hội nghị thành lập MTDTGPMNVN, Đại hội thành lập MTDTGP khu Sài Gòn - Gia Định, Đại hội lần thứ nhất MTDTGPMNVN. Ông luôn thuyết phục mọi người với thái độ chân thành, nên cảm hóa được nhiều nhân sĩ, trí thức tiêu biểu ủng hộ cách mạng đến cùng. Từ người giao liên, bảo vệ, đến những trí thức thượng lưu đều quý mến, sẵn sàng nghe theo sự hướng dẫn, hết lòng cộng tác và giúp đỡ của ông. Do sức ảnh hưởng của mình, nhiều nhân sĩ, trí thức ở Sài Gòn sẵn sàng từ bỏ cuộc sống vinh hoa, phú quý ra vùng căn cứ kháng chiến theo cách mạng, trong đó có cụ Lâm Văn Tết, vợ chồng luật sư Trịnh Đình Thảo - Ngô Thị Phú… Vì lẽ đó, Mỹ và chính quyền ngụy đã kết án tử hình vắng mặt chín thành viên Ủy ban Trung ương (UBTW) Liên minh các Lực lượng Dân tộc, Dân chủ và Hòa bình Việt Nam (LM các LLDTDC), tịch thu toàn bộ gia sản, trong đó có ông.
Với trọng trách Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Ủy ban MTDTGPMNVN, Khu ủy viên trực tiếp phụ trách công tác Trí vận Khu Sài Gòn - Gia Định, ông luôn tìm mọi cách vào Sài Gòn, móc nối, tập hợp lại lực lượng, hình thành tổ chức chiến đấu của lực lượng Trí vận - Mặt trận đô thành Sài Gòn. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của ông, bộ phận Trí vận đã lập được Ban cán sự Trí vận nội thành; hàng loạt cán bộ trẻ được bồi dưỡng về đường lối cách mạng miền Nam và phương pháp hoạt động bí mật, nên trụ vững giữa mạng lưới công an, cảnh sát dày đặc của Mỹ và ngụy quyền.
Từ ngày 6 đến 8/6/1969, Đại hội đại biểu Quốc dân toàn miền Nam khai mạc trọng thể tại vùng Tà Nốt (Tây Ninh) đã bầu chọn những nhà trí thức tiêu biểu thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (CPCMLT), ông được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Chính phủ. Tôn chỉ hoạt động của CPCMLT xác định là thực hiện chính sách hòa bình, trung lập, độc lập, dân chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhằm thực hiện nhiệm vụ tối cao là đoàn kết Nhân dân miền Nam chiến đấu đánh bại đế quốc Mỹ, lật đổ ngụy quyền tay sai phản động, “hoàn thành vẻ vang sự nghiệp giải phóng dân tộc, tạo điều kiện cơ bản để xây dựng miền Nam Việt Nam độc lập, dân chủ, hòa bình, trung lập, phồn vinh, tiến đến hòa bình thống nhất Tổ quốc”…
Sự ra đời và hoạt động của CPCMLT đã góp phần đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đi đến thắng lợi. Những hoạt động không mệt mỏi của ông, ngay trong những ngày đầu mới thành lập đã góp phần tăng đáng kể uy tín quốc tế của CPCMLT, đồng thời giúp cho các nước thừa nhận đây là đại diện hợp pháp cho Nhân dân miền Nam Việt Nam và sự ủng hộ của quốc tế đối với CPCMLT đã khiến cho phía Mỹ và chính quyền Sài Gòn lo sợ.
Đầu năm 1969, Hội nghị Paris bước vào giai đoạn đàm phán bốn bên. Bộ Chính trị hạ quyết tâm: “Ta phải đánh cho quân Mỹ bị thua đau hơn nữa, đánh cho ngụy quân, ngụy quyền phải sụp đổ”, nhằm tạo ra sự thay đổi trong cán cân lực lượng trên chiến trường có lợi cho chúng ta, tạo điều kiện cho cuộc đấu tranh ngoại giao. Thực hiện Chỉ thị của Trung ương, với vai trò là người đứng đầu CPCMLT, ông đã chỉ đạo tập trung đẩy mạnh ngoại giao nhà nước, kết hợp chặt chẽ với ngoại giao nhân dân, phối hợp với ngoại giao Việt Nam Dân chủ cộng hòa, đấu tranh tại các diễn đàn đòi thực hiện ngừng bắn, đòi Mỹ chấm dứt dính líu quân sự; đấu tranh đòi trao trả hết nhân viên dân sự bị bắt và bị giam giữ, thực hiện tự do, dân chủ cho Nhân dân miền Nam…
Sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi vẻ vang, để góp phần ổn định tư tưởng Nhân dân, ông đã dành nhiều thời gian đi thăm hỏi, nắm bắt tình hình, tâm tư, tình cảm của các tầng lớp Nhân dân và trình bày rõ lập trường, quan điểm của CPCMLT trong tình hình mới của đất nước. Ông cũng đã tham gia giải quyết những công việc trọng đại của đất nước và trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội; cả về đối nội và đối ngoại bằng những chính sách, kế hoạch hợp lý tạo nền tảng ban đầu nhằm xây dựng miền Nam có được diện mạo như ngày hôm nay.
Trên cương vị là Phó Thủ tướng Chính phủ, phụ trách quy hoạch đô thị, ông cũng đã dành nhiều thời gian đi tìm hiểu thực tế và kiểm tra công tác quy hoạch, đặc biệt là đối với các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng… để có cái nhìn tổng thể và có nhiều đóng góp vào công việc chung của Chính phủ, đặc biệt với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về cải tạo, khôi phục và phát triển kinh tế đất nước sau chiến tranh. Ông cũng dành nhiều thời gian đi các địa phương để khảo sát thực tế tình hình, trao đổi với chính quyền và các tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là với giới trí thức về những vấn đề nóng bỏng của đất nước để phục vụ cho công tác quản lý điều hành của Chính phủ. Với tư cách là Đại diện thường trực của Chính phủ ta tại Hội đồng Tương trợ kinh tế các nước XHCN (SEV) từ năm 1979 đến năm 1983, ông đã tham dự hơn 10 hội nghị; dưới sự chỉ đạo trực tiếp của mình, phái đoàn của Chính phủ ta làm việc rất nghiêm túc và có nhiều đóng góp vào các hoạt động chung của tổ chức này.
Suốt cả cuộc đời, KTS.Huỳnh Tấn Phát gắn liền với sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc và có những cống hiến to lớn trong sự nghiệp cao cả này. Từ khi bắt đầu tham gia phong trào yêu nước cho đến khi làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, ông liên tục được phân công đảm nhiệm công tác vận động quần chúng; vừa là người tổ chức, chỉ đạo, vừa là người trực tiếp làm công tác phong trào. Cùng với Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, ông đã có những cống hiến nổi bật trong sự nghiệp tăng cường và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc để kháng chiến thắng lợi tại Khu Sài Gòn - Gia Định và trên toàn miền Nam Việt Nam, có công lớn trong việc hình thành và củng cố, mở rộng MTDTGPMNVN; trong việc giúp đỡ để hình thành và hoạt động của LM các LLDTDC; trong nhiệm vụ điều hành CPCMLT từ sau khi thành lập đến khi hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước…
Với nhiều công lao và thành tích đối với cách mạng, KTS.Huỳnh Tấn Phát được Đảng, Nhà nước tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật; Huy chương Vì sự nghiệp đại đoàn kết.