Giám sát và phản biện xã hội là một trong những chức năng quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội được thực hiện theo Quyết định số 217-QĐ/TW, ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội. Trong thời gian qua, giám sát và phản biện xã hội đã trở thành hoạt động thường xuyên, trọng tâm và góp phần khẳng định vị trí, vai trò của MTTQ Việt Nam.
Hàng năm, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội quận, phường đã tổ chức ký kết chương trình phối hợp giám sát, xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát và tổ chức thực hiện có hiệu quả với các hình thức giám sát theo quy định của pháp luật. Trong quá trình triển khai thực hiện, Mặt trận các cấp và các đoàn thể chính trị - xã hội đã bám sát kế hoạch, hướng dẫn của cấp trên, đồng thời có sự thay đổi, điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tiễn ở địa phương.
Bà Nguyễn Thị Chiên, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam quận Tân Phú chủ trì hội nghị giám sát việc thực hiện Đề án số 06-ĐA/TU
Trong giai đoạn 2019-2024, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội quận, phường thực hiện 204 cuộc giám sát đối với 238 lượt tập thể, cơ quan, đơn vị, địa phương và 121 lượt cá nhân trên tất cả các lĩnh vực như thực hiện Quy chế dân chủ; giám sát tổ chức, cá nhân theo Quyết định số 217-QĐ/TW của Bộ Chính trị (khóa XI) và Thông tri số 32-TT/QU của Ban Thường vụ Quận ủy; Giám sát việc xóa bỏ các quy hoạch, dự án kéo dài nhiều năm không thực hiện, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở và quyền sở hữu nhà ở; công tác cải cách thủ tục hành chính, thái độ trách nhiệm của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ; công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo; công tác phòng, chống dịch COVID-19; việc thực hiện các bước của Quy trình hiệp thương lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2016 – 2021, việc lập danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo phường giai đoạn 2016 - 2020… Giám sát đảng viên sinh hoạt theo Quy định số 213-QĐ/TW; giám sát cán bộ, công chức (chưa là đảng viên) công tác nơi khác cư ngụ tại địa phương; giám sát cán bộ, công chức (chưa là đảng viên) công tác tại phường; giám sát cá nhân công tác tại các tổ chức đóng trên địa bàn phường giám sát vai trò nêu gương của đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức trong thực hiện Chương trình số 09-CTr/QU ngày 22/01/2016 của Ban Thường vụ Quận ủy về “Vận động cán bộ, công chức và nhân dân bảo vệ môi trường, xây dựng đường phố, khu phố không rác, góp phần xây dựng thành phố văn minh - sạch đẹp - an toàn”. Ngoài ra Mặt trận Tổ quốc 11 phường tổ chức giám sát 71 cuộc với 1012 lượt cán bộ, công chức, đảng viên ở khu dân cư theo tinh thần Chỉ thị 19-CT/TU ngày 23/10/2013 của Ban Thường vụ Thành ủy.
Hội nghị chuyên đề nâng cao vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường và các tổ chức chính trị - xã hội.
Cùng với hoạt động giám sát, công tác phản biện xã hội thời gian qua cũng được MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội quận, phường phối hợp tổ chức thực hiện tốt. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội quận, phường đã phối hợp tổ chức 133 hội nghị phản biện xã hội, gửi 84 văn bản góp ý, có trên 4.450 lượt người tham dự, với trên 115 lượt ý kiến. Việc thực hiện phản biện xã hội được tiến hành theo các quy định tại Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội.
Ủy ban MTTQ Việt Nam quận và các tổ chức chính trị xã hội quận phản biện đối với Dự thảo Kế hoạch đảm bảo trật tự lòng lề đường, vỉa hè trên địa bàn quận.
Trong 05 năm qua, công tác giám sát và phản biện xã hội của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội đã và đang phát huy được hiệu quả thiết thực trong một số lĩnh vực được đông đảo các tầng lớp nhân dân quan tâm. Tuy nhiên, trong tổ chức quá trình thực hiện vẫn còn những hạn chế trong phối hợp và hiệu quả một số nội dung chưa cao; Việc theo dõi, đôn đốc giải quyết sau giám sát, tiếp thu, phản hồi sau phản biện xã hội có lúc chưa được chú trọng, dẫn đến việc kiến nghị chỉ mang tính một chiều, hình thức, hiệu quả chưa cao; Cán bộ chuyên trách Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, nhất là khối phường thường xuyên biến động, chưa có nhiều kinh nghiệm trong thực hiện công tác giám sát, phản biện xã hội nên trong thực hiện còn gặp khó khăn… Giải quyết được những hạn chế trên thì công tác giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội sẽ phát huy và đạt hiệu quả cao nhất.
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Phú Thạnh tổ chức giám sát cấp ủy Chi bộ khu phố theo Đề án số 06
Để thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội trong thời gian tới, MTTQ và các đoàn thể chính trị-xã hội cần phát huy tối đa vai trò, trách nhiệm của Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ủy viên Ban chấp hành các tổ chức chính trị - xã hội, thành viên các Ban tư vấn, tổ tư vấn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quận, phường; các cá nhân tiêu biểu, người có uy tín trong đồng bào dân tộc, tôn giáo, cộng đồng dân cư. Cần phối hợp chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể với cấp uỷ đảng, chính quyền các cấp trong việc cung cấp thông tin, đảm bảo để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội theo đúng các quy định hướng dẫn. Các cấp ủy đảng, chính quyền cần tạo mọi điều kiện để MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội tổ chức giám sát và phản biện xã hội đạt hiệu quả hơn. Tiếp tục phát huy vai trò Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội trong việc mở rộng đối tượng giám sát đến cán bộ, đảng viên, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp; việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, công tác tiếp dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Thông qua giám sát kịp thời giải quyết, chấn chỉnh giúp cho Ủy ban nhân dân và cơ quan hành chính nhà nước thực hiện ngày càng tốt hơn chức trách, nhiệm vụ được giao.