Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong việc tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Một trong những mục tiêu đặt ra đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các phường xã hiện nay là việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, trong đó có việc nâng chất lượng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư, tạo điểm nhấn mang sắc thái riêng của mỗi địa phương.
Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư ra đời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhằm tiếp tục xây dựng, củng cố và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nâng cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ mới. Sau gần 20 năm triển khai thực hiện, Ngày hội đã cho thấy sự tác động nhiều mặt trong đời sống chính trị, xã hội của đất nước, cổ vũ, động viên tinh thần của Nhân dân. Dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng, sự phối hợp, triển khai và tổ chức thực hiện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội, Ngày hội đã tạo nên những điểm nhấn, mang sắc thái riêng của mỗi địa phương, cộng đồng dân tộc, góp phần quan trọng vào công tác tuyên truyền vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân vào khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Ngày hội là diễn đàn dân chủ hàng năm để đội ngũ cán bộ gắn bó mật thiết với Nhân dân; dịp quan trọng để tiếp xúc và nắm bắt tâm tư nguyện vọng của Nhân dân; trao đổi giải đáp những vấn đề được Nhân dân quan tâm. Qua đó mỗi tổ chức Đảng, từng đồng chí các bộ, đảng viên xây dựng chương trình hành động, đề xuất các giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế phù hợp với nhu cầu của Nhân dân. Ngày hội còn là dịp tuyên truyền các giá trị văn hóa, để mỗi thành viên trong khu dân cư được hội tụ, góp công, góp sức tham gia xây dựng cộng đồng, giúp Nhân dân được hiểu rõ hơn về nhiệm vụ chính trị của địa phương, thấy rõ được sức đóng góp của mỗi cá nhân, mỗi gia đình trong xây dựng cộng đồng. Nghĩa đồng bào trong mỗi cộng đồng được nhân lên qua những hoạt động san sẻ với các hộ gia đình khó khăn, tri ân với gia đình có công, tôn vinh những cá nhân, tập thể, hộ gia đình có nhiều đóng góp cho cộng động và hoạt động xã hội. Nhiều địa phương đã tổ chức "Bữa cơm Đại đoàn kết", các hoạt động thăm hỏi, giao lưu với đồng bào các nước có chung đường biên giới; quyên góp ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt... đã cho thấy những giá trị mới trong quá trình tổ chức Ngày hội; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục được củng cố về tổ chức; đổi mới nội dung, hình thức, mở rộng hoạt động hướng về cơ sở, cộng đồng dân cư và ngày càng thể hiện rõ hơn vai trò liên minh chính trị, từng bước khẳng định vị trí trung tâm, cầu nối giữa hệ thống chính trị với mọi tầng lớp nhân dân. Các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên được triển khai rộng khắp với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, bao trùm các vấn đề trong đời sống Nhân dân, bình xét, biểu dương “Gia đình văn hóa”, khen thưởng những tập thể, cá nhân có nhiều thành tích trong cuộc vận động, biểu dương gương “Người tốt, việc tốt”… làm cho Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc có sức lan toả sâu rộng; thăm hỏi các gia đình thương binh, liệt sĩ, người có công, Mẹ Việt Nam Anh hùng; tặng quà cho các hộ nghèo, hộ khó khăn, tuyên dương khen thưởng học sinh có thành tích cao trong học tập... Nhiều khu dân cư đã tổ chức bữa cơm thân mật gắn bó tình làng nghĩa xóm, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân trong tham gia phát triên kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương.., góp phần quan trọng vào công tác vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân vào khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Bên cạnh những kết quả đạt được của quá trình tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, việc tổ chức Ngày hội còn nhiều vấn đề khó khăn, yếu kém cần khắc phục. Việc hướng dẫn, tổ chức triển khai Ngày hội còn nhiều lúng túng, thiếu tính sáng tạo. Tính chủ động trong công tác tham mưu, đề xuất, phối hợp, xác định phướng hướng chỉ đạo và nội dung thực hiện tại mỗi địa phương chưa rõ nét. Thiếu hình thức tổ chức trên các địa bàn đặc thù, đặc biệt là địa bàn có đông đồng bào theo các tôn giáo, đồng bào dân tộc ít người, khu vực vùng sâu, vùng xa. Chất lượng tổ chức Ngày hội chưa đồng đều; nội dung và hình thức tổ chức Ngày hội chưa được coi trọng; một số địa phương còn tổ chức hình thức, nặng về phần lễ, chưa chú trọng đến phần hội. Nguồn lực dành cho Ngày hội chưa được đảm bảo, phần lớn kinh phí cho Ban Công tác Mặt trận theo Thông tư số 121/2017/TT-BTC ngày 15/11/2017 của Bộ Tài chính được chính quyền địa phương bố trí cho hoạt động chung của Ban Công tác Mặt trận trong cả năm. Bên cạnh đó sự vận động và huy động nguồn lực của cộng đồng gặp nhiều khó khăn. Hoạt động trước, trong và sau dịp tổ chức Ngày hội tuy đã được chú trọng, nhưng mới chỉ dừng lại ở tính bề nổi của công tác tuyên truyền, chưa đảm bảo yêu cầu về chiều sâu như sự hỗ trợ của cộng đồng đối với các gia đình khó khăn, thăm hỏi gia đình chính sách, tặng nhà "Đại đoàn kết" cho hộ nghèo. Tính gắn kết giữa các cộng đồng trong tổ chức Ngày hội chưa cao, phần lớn mới dừng ở việc tổ chức đơn lẻ trong mỗi cộng đồng dân cư, chưa có những hình thức tổ chức trên một khu vực tập trung là nguyên nhân chủ yếu làm cho Ngày hội lan tỏa chưa cao.
Để góp phần nâng cao chất lượng tổ chức Ngày hội phù hợp với giai đoạn hiên nay, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp cần chú trọng công tác tuyên truyền, làm cho đông đảo người dân hiểu hơn về lịch sử, truyền thống của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, về những kết quả đạt được trong cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, những gương người tốt, việc tốt”…, tạo thêm niềm tin trong quần chúng nhân dân vào hệ thống Mặt trận và là động lực cho những người làm công tác Mặt trận nói chung và cán bộ mặt trận ở khu phố nói riêng.
Phương Thảo