Kỷ niệm 133 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2023):
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và chính sách đại đoàn kết của Hội Phản đế Đồng minh (nay là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) đã bắt nguồn nguồn gốc từ nhiều yếu tố truyền thống dân tộc, được hình thành trên cơ sở kế thừa và phát triển chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đoàn kết của dân tộc, đặc biệt là vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin phù hợp với tình hình và điều kiện thực tế của Việt Nam trên từng giai đoạn cách mạng (CM) Việt Nam.
Đại hội Toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sau hợp nhất 2 miền tháng 2-1977
Tư tưởng Đại đoàn kết của Mặt trận và truyền thống yêu nước, nhân ái, nghiã tình
Trên con đường đi đến các châu lục nhằm tìm ra con đường đi đúng đắn nhất của dân tộc Việt Nam, ngay từ những năm 20 thế kỷ XX, khi tìm con đường giải phóng dân tộc, Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng việc thành lập Đảng Cộng sản và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, với nòng cốt là Mặt trận Dân tộc thống nhất. Dưới sự chủ trì của Người, Hội nghị thành lập Đảng từ ngày 6-1 đến 7-2-1930 đã ra quyết nghị: “Đảng chỉ định một đồng chí chịu trách nhiệm họp đại biểu tất cả các đảng phái như Tân Việt, Thanh Niên, Quốc dân Đảng, Đảng Nguyễn An Ninh, v.v.. để thành lập mặt trận phản đế mà về sau cá nhân hoặc tổ chức đều có thể gia nhập”.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Đại đoàn kết, thì Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam đầu tiên phải lấy tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục quần chúng làm phương thức hoạt động chủ yếu để khơi gợi tính tự giác các mạng của quần chúng. Người luôn xác định về nội dung tuyên truyền cách mạng phải giản dị, thiết thực, vừa nêu lên những yêu cầu cấp bách của lịch sử, vừa phản ánh được nguyện vọng cháy bỏng của nhân dân, có ngôn ngữ diễn đạt phù hợp với từng đối tượng. Cùng với việc tập trung tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục, lực lượng cách mạng cần tranh thủ lực lượng trung gian để họ đứng về phía cách mạng, quyết không để kẻ thù lợi dụng, lôi kéo họ chống lại cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là tấm gương tiêu biểu trong việc tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân về vai trò và sức mạnh của khối đại đoàn kết; về việc thu hút, tập hợp lực lượng trung gian về phía cách mạng. Chính vì vậy, dưới ngọn cờ chung, khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong Mặt trận Dân tộc thống nhất đã được tập hợp tối đa.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Đại đoàn kết, để tập hợp lực lượng đoàn kết toàn dân tộc trong Mặt trận Dân tộc thống nhất, theo Hồ Chí Minh cần thực hiện nguyên tắc vừa đoàn kết, vừa đấu tranh, học những điều tốt của nhau, phê bình, góp ý những điều chưa tốt của nhau. Phê bình trên lập trường thân ái, vì dân, vì nước, để tăng cường sự đoàn kết, đi kèm thống nhất. Đồng thời, lấy chân thành tin yêu để cảm hóa, thực hiện hợp tác lâu dài, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Mỗi cán bộ, đảng viên của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) phải có tấm lòng nhân ái, khoan dung, độ lượng, khắc phục những thiên kiến hẹp hòi, thiển cận, thực hiện theo tư tưởng, tấm gương, đạo đức Hồ Chí Minh. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Đại đoàn kết, đề cập đến chủ nghĩa yêu nước của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”.
Trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, tinh thần yêu nước gắn liền với ý thức cộng đồng, ý thức cố kết dân tộc, đoàn kết dân tộc Việt Nam đã hình thành & củng cố, tạo thành một truyền thống bền vững. Tinh thần ấy, tình cảm ấy theo thời gian đã trở thành lẽ sống của mỗi con người Việt Nam, làm cho vận mệnh mỗi cá nhân gắn chặt vào vận mệnh của cộng đồng, vào sự sống còn và phát triển của dân tộc. Nó là cơ sở của ý chí kiên cường, bất khuất, tinh thần dũng cảm hy sinh vì dân, vì nước của mỗi con người Việt Nam, đồng thời là giá trị tinh thần thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng trong quá trình dựng nước và giữ nước, làm nên truyền thống yêu nườc, đoàn kết của dân tộc. Dù lúc thăng, lúc trầm nhưng CN yêu nước & truyền thống đoàn kết của dân tộc Việt Nam bao giờ cũng là tinh hoa được hun đúc và thử nghiệm qua hàng nghìn năm lịch sử. Chủ nghĩa yêu nước, truyền thống đoàn kết, cộng đồng của dân tộc Việt Nam là cơ sở đầu tiên, sâu xa cho sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc, mà MTTQ Việt Nam thành phố luôn luôn là mũi nhọn hàng đầu.
Ý nghĩa về tư tưởng Hồ Chí Minh trong vai trò Mặt trận đối với công cuộc đổi mới hiện nay
Hiện nay, tình hình thế giới và trong nước đã có những thay đổi nhiều, cục diện thế giới biến đổi theo xu hướng đa cực, đa trung tâm. Các nước lớn vừa hợp tác, thỏa hiệp, vừa đấu tranh, kiềm chế lẫn nhau quyết liệt. Dù hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế lớn nhưng cạnh tranh chiến lược, xung đột cục bộ tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức, phức tạp và gay gắt hơn. Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục phát triển nhưng gặp nhiều trở ngại, thách thức. Hợp tác, cạnh tranh, đấu tranh và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nước ngày càng gia tăng. Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển, tạo đột phá trên nhiều lĩnh vực, mang lại cả thời cơ và thách thức...trong công tác MTTQ trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh.
Ở trong nước, đất nước đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, giành và giữ vững thành quả cách mạng. Đặc biệt, trải qua hơn 35 năm tiến hành đổi mới toàn diện đất nước, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử; thế và lực, sức mạnh tổng hợp quốc gia, uy tín, vị thế của đất nước được nâng cao trên trường quốc tế, tạo những tiền đề quan trọng để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh đó, 4 nguy cơ mà Đảng ta đã chỉ ra từ Hội nghị toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII (1994) vẫn còn tồn tại, có mặt còn gay gắt, nghiêm trọng hơn...
Tại TPHCM, trải qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, người dân thành phố đã luôn cùng với Đảng, sát cánh cùng với Đảng, Nhà nước, MTTQVN TP trong phát huy tinh thần Đại đoàn kết dân tộc, đã làm nên những thành quả lớn trong hơn 30 năm công cuộc xoá đói giảm nghèo (từ 1992), hơn 20 năm Chương trình “Vì người nghèo” để TP không ngừng phát huy trí tuệ, tấm lòng nhân ái vì mọi người, nhất là hộ nghèo, cận nghèo… để Sài Gòn -TPHCM vẫn luôn là địa phương đi đầu trong cả nước về phát huy tinh thần Đại đoàn kết dân tộc. Hiện từ tình hình thế giới và trong nước, với thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen đang đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới đòi hỏi sự chung tay, góp sức của toàn MTTQ các cấp trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh trong việc tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và những thành quả phát triển đã đạt được.
Đi từ thực tế trong đời sống của từng hộ nghèo của nhân dân nghèo TP, Chương trình chủ trương tinh thần “Lá lành đùm lá rách” “Lá rách ít đùm là rách nhiều”… nhân dân TP.HCM không phân biết tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc…,chung tay, góp sức mình cùng giúp bà con nghèo vươn lên qua cơn khó khăn cuộc sống. Lúc đó, UB MTTQVN thành phố và MTTQ 24 quận, huyện (trong thường trực Ban vận động tại TP & 24 quận, huyện lúc đó), đã bắt tay vào cuộc ngay từ đầu & nhận được sự đóng góp của hàng triệu người dân, chung tay vì người nghèo. Từ khi chuyển sang giai đoạn 2 (2010), giai đoạn III (2020) chương trình vận hành theo cơ chế xã hội hóa, Nhà nước & Nnân dân, cùng các tổ chức chính trị - xã hội ra tay. Đây là cơ sở quan trọng để giữ vững, phát huy phong trào quần chúng, chăm lo người nghèo, đến tận tay bà con nghèo, giúp họ quyết vươn lên làm ăn, cải thiện cuộc sống.
Xuất phát từ điều kiện và đòi hỏi của thực tiễn, kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận Dân tộc thống nhất, trong giai đoạn hiện nay, đại đoàn kết toàn dân tộc vẫn luôn được coi là đường lối chiến lược, nguồn lực nội sinh quan trọng để bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vẫn là một bộ phận hợp thành của hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện các tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, các tổ chức xã hội, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài; trong đó lấy liên minh công - nông - trí làm nòng cốt, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.
Mặt trận chủ trương phát huy truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường, đoàn kết mọi người Việt Nam, không phân biệt quá khứ, thành phần giai cấp, dân tộc, tôn giáo, ý thức hệ, ở trong nước hay nước ngoài, miễn là tán thành mục tiêu chung là giữ vững độc lập, thống nhất, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, góp phần tích cực vào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới.
Với mục tiêu chung đó, được thể hiện xuyên suốt trong đường lối Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua các kỳ Đại hội, mà tiêu đề của Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2019-2024 (tháng 9-2019) nêu rõ “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”(10). Đại hội đề ra mục tiêu, nhiệm vụ là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; tăng cường củng cố liên minh chính trị, xây dựng và củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệm, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh; tăng cường đồng thuận xã hội, thúc đẩy tinh thần thi đua sáng tạo, phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, giữ vững hòa bình, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.
Theo tư tưởng Đại Đoàn kết dân tộc của Người, hơn 92 năm từ khi có Đảng, đã kết tinh thành những sức mạnh lớn, mà không chỉ “đại đoàn kết giữa nhân dân ta và nhân dân các nước bạn, nhân dân nước Pháp” - đó là tư tưởng lớn, mà Người đã nói với cả nhân dân Pháp, nơi kẻ thù thực dân đang xâm chiếm Việt Nam. Người khẳng định: “Khối đại đoàn kết ấy phát triển đến thành đại đoàn kết giữa nhân dân ta và nhân dân các nước bạn, nhân dân nước Pháp và nhân dân yêu chuộng hoà bình dân chủ toàn thế giới. Lực lượng vô cùng vĩ đại ấy chẳng những giúp chúng ta kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công, mà chúng ta lại góp sức vào sự nghiệp bảo vệ hoà bình và dân chủ thế giới. Toàn dân đại đoàn kết muôn năm! Mặt trận Liên Việt muôn năm!”.
Tinh thần Đại đoàn kết của nhân dân ta, cũng như nhân dân Sài Gòn-TPHCM, là một bước đi không bao giờ dừng lại; đây là sức mạnh mà dân tộc Việt Nam, cũng như nhân dân Sài Gòn-TPHCM đã từ đó kết thành sức mạnh, để trong công cuộc phấn đấu của mình từ gần 50 năm, sau ngày giải phóng, đã viết tiếp nhiều trang sử sáng ngời của MTTQ Việt Nam TP.Hồ Chí Minh, không ngừng vững bước tiến trên con đường vinh quang dưới ngọn cờ của MTTQ Việt Nam./.
Thạc sĩ Phạm Bá Nhiễu